KRAAK FEST 2026 HIGHLIGHTS: Zosha Warpeha

Kan je ons wat meer over jezelf en je achtergrond vertellen? Wanneer ben je de Hardanger d'amore beginnen spelen? Waar en wanneer is het instrument op je pad gekomen?

Ik ben opgegroeid op het platteland van Minnesota, in het middenwesten van de VS. Ik speel al sinds kleins af aan viool, maar kwam pas recent, rond 2017, in aanraking met de Hardangerviool. Ik zat in het midden van mijn bachelorstudie jazzviool, maar was niet helemaal tevreden met dat traject; het paste niet bij mij, zowel muzikaal als sociaal, ook al hield ik van improviseren. Ik ging op zoek naar strijkers die mij inspireerden en kwam terecht bij de muziek van Nils Økland en Benedicte Maurseth, twee hedendaagse Hardangervioolspelers die met het instrument in een hedendaagse context werken, en resonantie en ademhaling in hun muziek omarmen. Kort daarna kon ik een Hardanger d'amore (vergelijkbaar met de Hardangerviool maar met een grotere klankkast en een extra strijkstok) uitproberen en ik was meteen verkocht. Na een jaar met een versie van dat instrument te hebben geëxperimenteerd, besloot ik dat ik me er verder in wilde verdiepen en mijn respect wilde betuigen aan het instrument en de volkstradities waaruit het voortkwam. Daarom verhuisde ik naar Noorwegen om de Hardangerviooltraditie te bestuderen en mijn solospel verder te ontwikkelen. 

Licht vs donker lijkt een terugkerend element in je muziek te zijn. Het komt bijvoorbeeld terug in je Shadow come optreden in ISSUE Project Room en in de naam van je tweede soloalbum I grow accustomed to the dark, binnenkort verkrijgbaaaaar! (Hoe) zou je zeggen dat je fotografie je muziek beïnvloedt (en vice versa)?

Op dit moment weet ik niet zeker of mijn eigen fotografie en muziek elkaar beïnvloeden! Maar ik denk dat het idee van licht versus donker en de thema's in de opnames / optredens die je noemt verbonden zijn met de thema's van dilatatie, diafragma en lange belichtingstijd. Als je een tijdje in een donkere kamer zit, begin je steeds meer details in de schaduw te zien, omdat je pupillen groter worden om meer licht door te laten. Dat is vergelijkbaar met het belichten of ontwikkelen van een foto, of het aanpassen van het diafragma en de sluitertijd. Ik heb me gerealiseerd dat mijn muziek daar veel op lijkt – het maakt gebruik van duur en herhaling om de luisteraar (en uitvoerder) zich in de loop van de tijd aan te laten passen, waardoor details en ontwikkelingen worden onthuld die eigenlijk alleen door langdurig luisteren kunnen worden waargenomen. 

We hebben gelezen dat een van je mentoren je ooit heeft verteld: “It is not only about the tunes, but the secrets between them” ('Het gaat niet alleen om de melodieën, maar ook om de geheimen ertussen'). Kun je uitleggen hoe dit met jou resoneert? 

Tijdens mijn verblijf in Noorwegen leerde ik een zeer traditioneel Hardangervioolrepertoire; melodie na melodie, allemaal op gehoor, face-to-face met mijn leraar. Het eerste jaar had ik niet het gevoel dat ik me artistiek erg aan het ontwikkelen was; het ging meer om het opbouwen van techniek. Maar halverwege mijn studie voelde ik iets veranderen in mijn improvisaties – alles begon op een manier te stromen die ik niet kon verklaren, met nieuwe gevoelens in mijn handen en elementen van traditie verweven in mijn spel. Later besefte ik dat dit een natuurlijke ontwikkeling was van een belichaamde praktijk, van binnen een traditie staan en al doende leren. Er zit kennis in de oren en handen die wordt opgebouwd door het auditief en fysiek verzamelen van melodieën – geheimen van traditie en expressie die van de ene muzikant op de andere worden overgedragen en elkaar oproepen van de ene melodie naar de andere. Hoewel ik tegenwoordig zelden "melodieën" speel, komen de geheimen die met mij zijn gedeeld op andere manieren tot uiting in mijn optredens, bijvoorbeeld simpelweg via een specifieke vingerbeweging of een bekende deun. 

Zijn er geheimen tussen jou en je strijker die je graag zou delen?

Als ik kon, zou ik dat zeker doen! Het is grappig... Ik heb eigenlijk geen woorden voor de meeste geheimen van mijn spel. Misschien is dat wel het grootste geheim van allemaal - vaak ben ik me niet helemaal bewust van wat ik op het podium doe; mijn muziek en de manier waarop ik mijn instrument bespeel, zijn echt gebaseerd op intuïtie. 

Je reis naar Europa lijkt veel spannende avonturen te bieden. Is er iets waar je bijzonder naar uitkijkt (naast kraakfest natuurlijk :))? En wat staat er daarna nog voor je op het programma?

Ik ben gewoon zo enthousiast om eindelijk op mijn eerste Europese solotournee te gaan! Ik wil heel graag de muziek delen die ik de afgelopen jaren heb gecreëerd en tijdens dat proces in contact komen met nieuwe gemeenschappen en andere artiesten. Ik heb nog een paar andere festivals om naar uit te kijken (Artacts in Oostenrijk, eavesdropping in Cafe OTO in het Verenigd Koninkrijk), maar ook een aantal kleinere shows met heel inspirerende line-ups. Zo mag ik bijvoorbeeld optreden in KM28 in Berlijn met Jessika Kenney, een geweldige zangeres die ik al jaren bewonder. Na deze tournee ga ik terug naar New York om de release van mijn volgende soloalbum te vieren en daarna ga ik me een tijdje concentreren op een aantal samenwerkingsprojecten. Over samenwerkingen gesproken, ik ben ook enthousiast om naar België te komen omdat ik daar de kans krijg om opnames te maken met twee Belgische improvisatoren, Mathieu Robert en Nico Chkifi – ik hoop jullie binnenkort een trioalbum te kunnen presenteren! We gaan direct na het KRAAK Festival aan de slag in Dropa House en geven daar op 16 maart een klein concert voor een live-uitzending van Radio Centraal. 

Meer Zosha:: Instagram // Bandcamp // YouTube // Web

Zosha Warpeha en haar Hardanger doen mee aan het KRAAK Festival van dit jaar op 14 maart in Het Bos, Antwerpen. Koop hier je tickets!